Portfoliodieet

Hij geeft me hoop, Claude, dat ik zelf met een dieet het LDL merkbaar kan verlagen. Maar er zit een reëel plafond aan, en dat plafond ligt volgens de huidige richtlijnen waarschijnlijk nog steeds boven waar de cardioloog met mijn calciumscore (waarschijnlijk) naartoe wil. Toch wordt het effect van voeding op LDL al binnen enkele dagen zichtbaar. Het volledige effect is pas na drie tot zes weken stabiel zichtbaar in het bloed. Valt mooi samen met mijn vakantieperiode en de tijd tot de check bij mijn eigen hartexpert, begin september.

Wat moet ik daarvoor dan doen? Een kraakhelder antwoord in twee kolommen in volgorde van effect. Nou die tweede kolom is prima te doen dus pakken we allemaal op. En die eerste kolom, tja, daar zal ik een enkele best wel missen. Maar het is voor een goed doel. En een heel enkele keer zondigen...  

Vermijden — verhogen LDL	Gebruiken — verlagen LDL
1. Transvetten (gehydrogeneerde/industriële vetten) — verhoogt LDL sterker dan verzadigd vet én verlaagt HDL.	1. Psyllium (vlozaad) en oplosbare vezelsupplementen — bindt galzuren, 10-15 g/dag.
2. Roomboter en room — hoog percentage verzadigd vet, direct LDL-verhogend.	2. Plantensterolen/-stanolen (Becel pro.activ e.d.) — 1,5-2,4 g/dag geeft 7-10% LDL-daling.
3. Kokosolie en kokosmelk (volle varianten) — 85-90% verzadigd vet.	3. Sojaproducten (tofu, sojamelk, sojakwark) — actief LDL-verlagend effect.
4. Vet en bewerkt vlees (worst, bacon, spek, paté) — verzadigd vet plus vaatwand-ontsteking.	4. Onverzadigd vet ter vervanging van verzadigd vet — olijfolie, koolzaadolie i.p.v. roomboter.
5. Volle zuivelproducten — volle melk, oude kaas, roomkaas.	5. Haver en gerst (bèta-glucanen) — oplosbare vezel, zelfde mechanisme als psyllium.
6. Palmolie en palmvet — vaak verstopt in koekjes, chips, instant-noedels.	6. Noten (walnoten, amandelen voorop) — ±30 g/dag ongezouten.
7. Gefrituurd fastfood — vaak hergebruikte olie, extra transvetten.	7. Peulvruchten (linzen, kikkererwten, bonen) — vezel plus plantaardig eiwit.
8. Gebak, koek en zoet banket — verzadigd/transvet met geraffineerde suiker.	8. Vette vis (zalm, makreel, haring) — bescheiden LDL-effect, sterk op triglyceriden.
9. Eigeel in grote hoeveelheid — beperkt effect, merkbaar bij "hyper-responders".	9. Groente en fruit (met schil/vezel) — bescheiden maar reëel, versterkt de rest.
10. Geraffineerde koolhydraten en suiker — verhoogt kleine, dichte LDL-deeltjes en triglyceriden.	10. Groene thee — klein effect via catechinen.

Scenario

Wat is het gangbare scenario van mijn gezondheid in de toekomst zonder statine, wilde ik van Claude weten. Geen probleem om daar antwoord op te geven, inclusief disclaimer:

Voorop: ik ben Claude, geen cardioloog, en dit is een algemene inschatting op basis van gepubliceerde studies bij mensen met een vergelijkbaar profiel. Geen persoonlijke prognose, en zeker niet de laatste stem in wat er bij jou werkelijk gaat gebeuren — dat hangt van veel meer factoren af dan het model dat ik ken.

Met die kanttekening: hieronder wat de literatuur zegt over het gangbare beloop bij iemand met een calciumscore rond 1.100 en een LDL rond 3.5, zónder cholesterolbehandeling, en wat dat concreet zou kunnen betekenen.

 Er zijn drie grote lange-termijnstudies die precies deze vraag beantwoorden. De belangrijkste zijn MESA (Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis, gestart 2000), Heinz Nixdorf Recall Study (Duitsland) en CAC Consortium (Amerikaanse pool van meerdere cohorten). Zij hebben tienduizenden mensen tien tot vijftien jaar gevolgd na hun calciumscore, en gekeken hoeveel hartinfarcten, beroertes en hartsterften er optraden.

Voor iemand met een calciumscore tussen 1.000 en 2.000 (jouw categorie) zonder eerdere hart- en vaatziekte en zonder statine, zijn de gerapporteerde risico's over tien jaar:

• Ernstige cardiovasculaire gebeurtenis (hartinfarct, beroerte, hartfalen, revascularisatie): ongeveer 30 tot 40 procent
• Hartinfarct specifiek: ongeveer 15 tot 20 procent
• Cardiovasculaire sterfte: ongeveer 10 tot 15 procent

Ter oriëntatie: voor iemand van dezelfde leeftijd en geslacht zónder calciumscore-verhoging (score 0 tot 100) liggen deze cijfers ongeveer een factor vier lager. Een calciumscore boven 1.000 is een van de sterkste voorspellers voor cardiovasculaire gebeurtenissen die de moderne preventieve cardiologie kent. (...) 

Tja, ik vroeg er zelf naar. De scenario's zonder statine laat ik hier maar onbesproken. Het is al ongezellig genoeg. Gelukkig volgt er nog een alinea:

Dit is even belangrijk om erbij te zeggen. Twee derde tot drie kwart van de mensen met jouw score leeft de tien jaar zonder ernstige cardiovasculaire gebeurtenis. Een calciumscore is geen doodvonnis en ook geen garantie op ellende. Het is een verhoogde kans, geen zekerheid.

Fijn om te horen. Kom maar door met die statine...